Büyük Taarruz ve 30 Ağustos: Türk Zaferinin ve Bağımsızlığının Sembolü
Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül 1922’de Batı Cephesi’ndeki tüm askerlere gönderdiği bildiride, Türk ordusunun kazandığı zaferi ve ulusununa olan minnettarlığını dile getirdi. Paşa, Afyonkarahisar-Dumlupınar Meydan Muharebesi’nde Yunan ordusunun büyük bir hezimete uğratıldığını vurgulayarak, ordunun Akdeniz’e doğru ilerlemesini emretti. Bu doğrultuda Türk ordusu, Eylül ayında Gediz, Uşak, Eskişehir, Balıkesir, Bilecik, Aydın, Manisa ve İzmir gibi önemli şehirleri geri alarak Yunan kuvvetlerini denize döktü.
30 Ağustos 1922 sabahı, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Zafertepe Çalköy’de büyük bir taarruz emri verdi. Bu harekât, Kurtuluş Savaşı’nın en büyük zaferlerinden biri olarak tarihe geçti. 26 Ağustos’ta başlayan Meydan Muharebesi, Türk ordusunun Yunan birliklerini tamamen kuşatarak yok etmesiyle sonuçlandı. Yunan komutanları arasında General Trikopis ve General Diyenis de bulunuyordu. 31 Ağustos’ta yapılan toplantıda, Yunanlıların yeniden savunma düzeni kurmalarını engellemek ve İzmir’e girmek kararlaştırıldı.
Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos sabahı harekâtı başlattı. Türk ordusu, topçu ateşleriyle başlayan harekâtın ardından erken saatlerde hücuma geçti ve Tınaztepe’yi ele geçirerek düşmanı Belentepe ve Kalecik Sivrisi’nden uzaklaştırdı. Taarruzun ilk gününde, 1. Ordu birlikleri önemli mevzileri kontrol altına aldı. 27 Ağustos’ta tüm cephelerde taarruza geçildi ve Afyonkarahisar kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos’ta devam eden taarruz, düşmanın 5’inci tümeninin etkisiz hale getirilmesiyle sonuçlandı. 29 Ağustos gecesi, harekâtın hızla sonuçlanması için gerekli önlemler alındı.
Büyük Taarruz sırasında dikkat çeken bir olay, 57’nci Tümen Komutanı Albay Reşat Bey’in 27 Ağustos’ta Çiğiltepe’nin alınmasının yarım saat gecikmesi nedeniyle intihar etmesidir. Albay Reşat Bey, intiharından önce yazdığı notta, “Yarım saat içinde o mevkiyi almaya söz verdim, bunu başaramadığım için yaşayamam.” diyerek büyük bir fedakarlık gösterdi. Çiğiltepe, Albay Reşat Bey’in ölümünden sadece 15 dakika sonra düşman askerlerinden temizlendi.
Mustafa Kemal Atatürk, 30 Ağustos 1924’te, Büyük Zafer’den iki yıl sonra, Zafertepe Çalköy’e giderek Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı’nın temel atma törenine katıldı. Burada yaptığı konuşmada, 30 Ağustos Zaferi’nin Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ve Türk Cumhuriyeti’nin temellerinin burada atıldığını belirtti. Atatürk, bu zaferle ulusun tarihe adını yazdırma kararlılığını ve gücünü bir kez daha vurguladı.