Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Adalet Akademisi tarafından düzenlenen ‘Akademi Söyleşileri’ kapsamında 3’üncü Dönem hakim ve savcı yardımcılarıyla bir araya geldi. Anayasa Mahkemesi Yüce Divan Salonu’nda gerçekleştirilen programda konuşan AYM Başkanı Özkaya, “Güçlü bir hukuk düzeni, yalnızca iyi hazırlanmış kanunlarla değil o kanunları bilgiyle, vicdanla ve adalet duygusuyla uygulayan hukukçularla hayat bulur.” dedi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Adalet Akademisi’nin düzenlediği ‘Akademi Söyleşileri’ programı kapsamında 3’üncü Dönem hâkim ve savcı yardımcılarıyla buluştu. Mesleğin gerektirdiği sorumluluklara ilişkin konuşan Özkaya; adalet, hukuk devleti, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile hâkim ve savcıların mesleki ve ahlaki yükümlülükleri üzerinde durdu.
‘ADALET, MESLEK YOLCULUĞUNUZDA SİZE REHBERLİK EDECEK’
Hâkim ve savcı yardımcılarına seslenen Özkaya, meslek hayatlarının bilgi, tecrübe, sabır ve fedakârlık gerektiren uzun bir yol olduğunu belirterek, “Önünüzde bilgi, tecrübe, sabır ve fedakârlık gerektiren uzun bir yol bulunmaktadır. Bu yolculukta sizlere rehberlik edecek en önemli değer hiç kuşkusuz adalettir” dedi.
Hâkimlik ve savcılığın yalnızca hukuki bilgi ve teknik beceriyle yerine getirilebilecek meslekler olmadığını ifade eden Özkaya, güçlü bir ahlaki duruşun, sorumluluk bilincinin ve adalet duygusunun önemine dikkati çekti.
Adaletin devletin varlığını ve toplumun birliğini koruyan temel unsurlardan biri olduğunu kaydeden Özkaya, İbn Haldun’un ‘Mukaddime’ eserindeki ‘Adalet Dairesi’ yaklaşımına atıfta bulundu. Devlet ve toplum arasındaki ilişkinin adalet üzerine kurulduğunu belirten Özkaya, adaletin zayıfladığı yerde güven duygusunun da zarar göreceğini, bunun toplumsal barışın ve birlikte yaşama iradesinin korunmasını zorlaştıracağını söyledi.
Özkaya, “Bir insan adaletli olmak isterse adaletli olsun. Bu durum devletlerde de aynıdır. Adaletli olmak ömrü uzatır” diye konuştu.
Hukuk devleti ilkesinin korunmasında hâkim ve savcıların önemli bir sorumluluk üstlendiğini vurgulayan Özkaya, vatandaşların hukuka duyduğu güvenin çoğu zaman mahkemelerde somutlaştığını ifade etti. Özkaya, “Çünkü hukuk kurallarının uygulanması ve ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözülmesi, büyük ölçüde yargı organlarının faaliyetleriyle gerçekleşmektedir. Bir vatandaşın hukuka duyduğu güven, çoğu zaman mahkeme kapısında somutlaşır. Bir hâkim ve savcı, hukuku yalnızca uygulayan değil aynı zamanda hukukun üstünlüğünü kendi davranışlarıyla temsil eden kişidir” dedi.
Bağımsız ve tarafsız yargının hukuk devletinin temel güvencelerinden olduğunu belirten Özkaya, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının yalnızca anayasal ve yasal düzenlemelerde kalmaması, günlük uygulamalara ve hâkimlerin davranışlarına da yansıması gerektiğini dile getirdi.
Adaletin hem sağlanmasının hem de toplum tarafından sağlandığının görülebilmesinin önemine değinen Özkaya, “Sizin göreviniz, Anayasa’ya, kanuna ve hukuka bağlı kalarak adaletin gerçekleşmesini sağlamaktır. Özellikle belirtmek isterim ki yargı bağımsızlığı, hâkime tanınmış kişisel bir ayrıcalık değildir” ifadelerini kullandı.
HUKUKÇULARA VİCDAN VE HAKKANİYET MESAJI
Hukuk kurallarının insan onurunu gözeten, vicdan ve hakkaniyetle uyumlu bir anlayışla uygulanması gerektiğini belirten Özkaya, hukukçuların olayları yalnızca kanun maddeleri üzerinden ele almaması gerektiğini söyledi. Kararların ilgili kişilerin hakları ve yaşamları üzerindeki etkilerinin de değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Özkaya, “Unutmayınız ki güçlü bir hukuk düzeni, yalnızca iyi hazırlanmış kanunlarla değil o kanunları bilgiyle, vicdanla ve adalet duygusuyla uygulayan hukukçularla hayat bulur. Hâkimlikte terazi; kural ile değer, adalet ile vicdan arasında hassas bir dengeyi temsil eder. Adalet yalnızca yazılı kuralların mekanik biçimde uygulanmasıyla değil, bu kuralların insan onurunu esas alan bir anlayış ile yorumlanmasıyla ve adalet sisteminin iyi işletilmesiyle, icra edilen tüm yargısal faaliyetlerin doğru ve düzgün yürütülmesiyle gerçek anlamına kavuşur” dedi.
Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru içtihatlarına da değinen Özkaya, hâkim ve savcı yardımcılarına gerekçeli karar yazımından yargılama ilkelerine, masumiyet karinesinden iletişimde nezakete kadar çeşitli konularda tavsiyelerde bulundu.
Özkaya, “Gerekçeli karar yazma özenini kaybetmeyin. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerini gözetin. Masumiyet karinesine ve yargı dilinin özenine dikkat edin. Makul sürede yargılanma hakkını ve maddi hakikat dengesini koruyun. İletişimde nezaketi elden bırakmayın ve taraflara, tanıklara, avukat meslektaşlarımıza karşı daima nazik, sabırlı ve saygılı olun” ifadelerini kullandı.
‘MAKAMLAR GEÇİCİ, İNSANLARIN HAYATLARINDA BIRAKTIĞINIZ İZLER KALICIDIR’
Hâkimlik ve savcılığın insan haklarını korumak ve toplumun adalete duyduğu güveni güçlendirmek gibi önemli sorumluluklar taşıdığını belirten Özkaya, hâkim ve savcı yardımcılarına meslek yaşamları boyunca her dosyayı ciddiyetle ele almaları çağrısında bulundu.
Özkaya, “Unutmayın ki makamlar geçicidir. Ünvanlar ve görevler zaman içerisinde değişebilir. Ancak insanların hayatlarında bıraktığınız izler kalıcıdır. Bir insanın hakkını korumanız, bir haksızlığın giderilmesine katkı sağlamanız veya bir uyuşmazlığı adil biçimde çözmeniz, meslek hayatınızın en kıymetli kazanımları arasında yer alacaktır” dedi.
Akademi Söyleşileri’ne Anayasa Mahkemesi Üyesi Yılmaz Akçil, Türkiye Adalet Akademisi Başkanı Metin Yıldırım, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri Murat Azaklı ve diğer yetkililer