2 milyar yıllık karbon gizemi çözülebilir: Küresel kriz değil, yerel jeolojik olay

2 milyar yıllık karbon gizemi çözülebilir: Küresel kriz değil, yerel jeolojik olay

California Teknoloji Enstitüsü öncülüğünde yürütülen uluslararası bir araştırma, Dünya’da yaşamın gelişmesine zemin hazırlayan oksijenleşme sürecine ilişkin yaklaşık 2 milyar yıllık önemli bir kimyasal izin, sanıldığı gibi küresel ölçekte yaşanan bir karbon krizinden değil, yerel jeolojik olaylardan kaynaklanmış olabileceğini ortaya koydu.

Araştırmada bilim insanları, Dünya’nın en eski fosil petrol sahalarından biri olarak kabul edilen Rusya’nın Karelya bölgesindeki Zaonega Formasyonu’ndan alınan kayaç örneklerini inceledi. Kayaçların mikroskobik gözeneklerine hapsolmuş gazları analiz eden araştırmacılar, literatürde gezegen çapında büyük bir çevresel dönüşümün kanıtı olarak değerlendirilen karbon izotopu anomalilerine odaklandı.

“KÜRESEL FELAKET DEĞİL, YEREL MAGMA HAREKETİ”

Uzun yıllardır “Shunga-Francevillian olayı” olarak adlandırılan ve Dünya’nın karbon dengesinin küresel ölçekte bozulduğuna işaret ettiği düşünülen sinyalin, aslında birkaç yüz kilometrekarelik sınırlı bir denizel tortul havzada meydana gelmiş olabileceği belirlendi.

Araştırmanın bulgularına göre, deniz tabanındaki organik madde açısından zengin tortul tabakaların arasına sızan yüksek sıcaklıktaki magma, bölgeyi ısıtarak metan ve propan gibi hidrokarbonların açığa çıkmasına neden oldu.

Deniz tabanına doğru yükselen bu gazların metanla beslenen mikroorganizmalar tarafından tüketilmesi sonucunda, hafif karbon izotopu izleri taşıyan biyokütlelerin oluştuğu ve bu izlerin günümüze kadar kayaçlarda korunduğu değerlendirildi.

TEORİ GABON’DAKİ KAYAÇLARLA TEST EDİLECEK

Çalışmanın başyazarı Dr. Nivedita Thiagarajan, modern petrol ve gaz havzalarında gözlemlenen kimyasal süreçlerin benzerlerinin yaklaşık 2 milyar yıllık tortullarda da tespit edildiğini belirtti. Thiagarajan, incelenen referans bölgenin küresel bir felaketi temsil etmediğini vurguladı.

Uluslararası bilim heyetinin araştırmanın bir sonraki aşamasında, benzer izotopik yapının bulunduğu Gabon’daki “Francevillian Havzası”ndan çıkarılan sondaj karotlarını inceleyeceği bildirildi.

Aynı yerel mekanizmanın Gabon’daki kayaçlarda da tespit edilmesi halinde, erken Dünya’nın evrimine ilişkin mevcut modellerin yeniden değerlendirilmesinin gündeme gelebileceği belirtildi.